Работилници за форум театар

Сите заинтересирани млади луѓе кои имаат желба , талент и сметаат дека сакаат да станат дел од тимот на форум театар во Х.Е.Р.А, ги охрабруваме да се пријават на работилниците кои ќе бидат организирани во младинскиот центар “Сакам да знам”-Водно.

Форум театарот претставува театарска техника која овозможува одредени општествени прашања да бидат презентирани во јавност и овозможува публиката активно да учествува не само преку дискусија туку и да го сподели своето мислење земајќи некоја од улогите во претставата. По завршување на работилниците ќе се организираат четири настани и во различни градови низ Македонија кои ќе бидат оддржани од учесниците на оваа работилница.

Сите заинтересирани млади кои се од Скопје и имаат од 14 до 18 години  испратете контакт (име, прeзиме  телефон и e-mail) на brankica.tolevska@gmail.com. Вашите податоци испратете ги најдоцна до 22-ти јануари (недела).

Се гледаме набрзо;)

Сексуално преносливи инфекции

Сексуално преносливи инфекции

Овој оддел содржи кратки објаснувања за начините на пренос на вообичаените сексуално преносливи инфекции (СПИ), нивните симптоми и нивното лекување.

Сексуално преносливите инфекции можат да бидат предизвикани од бактерии, вируси или паразити.

Бактериските инфекции можат да се излечат со антибиотици; антивирусни лекови може да се употребат за третман на некои вирусни инфекции, додека извесни лосиони можат да ги очистат местата нападнати од паразити како што се шугата или срамните вошки.

Хламидија

Предизвикувач на ова заболување е бактеријата наречена Chlamydia trachomatis.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Бактеријата може да се пренесе при анален, орален и вагинален секс доколку не се употребува кондом, а може да се одрази на анусот, пенисот, грлото на матката, грлото и очите. Таа може да се пренесе и на бебе во текот на породувањето, и да резултира во инфекција на очите и градите. Погледнете го и делот за LGV (лимфогранулома венереум – инфекција предизвикана од специфични видови на бактеријата Chlamydia trachomatis) подолу.

Хламидијата може да се избегне со употреба на кондом при вагинален или анален секс, односно кондом или дентална фолија при орален секс, како и со тоа што нема да се користат заеднички сексуални играчки.

Симптоми

Симптомите на хламидија обично се појавуваат една до три недели по инфекцијата. Сепак, многу луѓе што имаат хламидија не се свесни за тоа. Се смета дека дури до 75% од жените и 50% од мажите со хламидија немаат симптоми.

Онаму каде што сепак ќе се јават симптоми, кај мажите тие обично се во вид на млечен исцедок од пенисот, особено наутро, како и чувство на печење при мочање. Можно е да отечат тестисите и да се јави силна болка во нив. Жените со хламидија може да забележат млечен исцедок од вагината и/или болка во долниот дел од абдоменот или грбот, или болка при сексуалниот однос. Може да се појави и вагинално крварење во текот на сексот и крварење помеѓу месечните циклуси, како и болка при мочање.

Доколку некој се инфицирал анално, може да се јави воспаленост околу анусот, како и исцедок.

Ако хламидијата не се лекува, кај жените може да доведе до карлично воспалително заболување, што може да предизвика ектопична (вонматочна) бременост и неплодност. Мажите исто така можат да станат стерилни, бидејќи хламидијата може да предизвика епидидимитис, односно воспаление на епидидимисот (цевчето што ги поврзува тестисите со семеноводот); во ретки случаи може да се прекине и дотокот на крв до тестисите. Мажите, а поретко и жените, може да го развијат Рајтеровиот синдром – реактивна состојба која доведува до артрит, уретрит и воспаление на очите.

Дијагноза

Хламидијата се дијагностицира со земање брис од пенисот, грлото на матката, аналниот предел или вагината. Земањето брис може да биде малку непријатно, но обично трае сосема кратко. Некои клиники ќе испитаат примерок од мочка со цел да откријат докази за инфекција со хламидија.

Тестовите што покажуваат присуство на хламидија можат да потраат и една седмица. Важно е да се остане во контакт со клиниката до излегувањето на резултатите, за да може да се пристапи кон лекување доколку се открие инфекција.

 

Лекување

Хламидијата се лекува со антибиотици. Обично тоа е седумдневен третман со доксициклин, или единечна доза на азитромицин. Важно е да се земат сите таблети со цел да се осигура целосно очистување на инфекцијата од телото. Исто така, важно е и вашиот партнер да прими терапија пред повторно да имате сексуален однос. По третманот со азитромицин, симптомите можат да потраат уште неколку дена, бидејќи на антибиотикот му треба време за да почне да делува.

Препорачливо е да се воздржите од сексуални односи (дури и со кондом) сè до завршувањето на периодот на лекување; ова е со цел да се спречи повторна инфекција со хламидија.

Генитални и анални брадавици

Гениталните и аналните брадавици се предизвикани од човечкиот папиломен вирус (HPV, англ. human papillomavirus). HPV е една од најчестите сексуално преносливи инфекции.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Вирусот може да се пренесе во текот на незаштитен анален, вагинален или орален секс, или едноставно преку близок физички контакт. Кондомите можат да го намалат ризикот од пренос, но тоа не е секогаш случај.

Симптоми

Гениталните брадавици изгледаат исто како и брадавиците што можат да се појават на други делови од телото – обично како мали испакнатини на кожата со малку рапава текстура. Некои луѓе што го добиваат брадавичниот вирус немаат видливи брадавици или не ги забележуваат. Брадавиците можат да се појават било каде во гениталниот предел.

Некои облици на HPV се поврзани со зголемен ризик од рак на грлото на матката или на анусот, а тој ризик може да биде уште поголем кај лицата со ХИВ.

Дијагноза

Гениталните брадавици се дијагностицираат со визуелно или рачно испитување на гениталниот и аналниот предел.

Скрининг на грлото на матката е постапка предвидена со цел да открие клеточни промени во грлото на матката што најавуваат рак (наречени дисплазии) – пред ракот да се развие. Ова испитување се нарекува и пап-тест. Тоа подразбира земање на мал примерок на клетки од грлото на матката. Кога овие клетки ќе се испитаат во лабораторија, можно е да се види дали во нив има било какви промени што упатуваат на ризик од развој на рак во иднина.

На ХИВ-позитивните жени им се препорачува да направат скрининг набргу по дијагностицирањето на ХИВ, потоа по шест месеци, а понатаму еднаш во годината. Доколку тоа не ви биде препорачано во овие периоди, треба самите да побарате од тимот за здравствена грижа да ви ги организира испитувањата. Немојте да чекате да бидете поканета за скрининг од вашиот матичен лекар или клиниката. Во случај доколку тие не се свесни за вашиот ХИВ-статус, ќе претпоставуваат дека ви е доволен стандардниот скрининг, кој се прави на секои три години.

Важноста на испитувањето на аналниот канал заради откривање на клетки што најавуваат рак сè уште се проучува. Можеби во иднина ќе наидете и на такви клиники за ХИВ коишто ќе нудат анално испитување како дел од рутинска пракса.

 

Лекување

Инфекцијата со вирусот на гениталните брадавици може да биде излекувана од вашиот сопствен одбранбен систем, иако за тоа може да биде потребно многу време. Постојат разни третмани за отстранување на видливи брадавици, вклучително и употреба на хемиски средства, замрзнување, ласерска операција или крема. Овие постапки можат да бидат малку непријатни.

Развиени се вакцини против оние видови на човечкиот папиломен вирус за кои се смета дека предизвикуваат рак на анусот или грлото на матката и генитални брадавици. Во моментов, вакцината против поттипот што предизвикува рак се обезбедува само за девојчиња во нивните рани тинејџерски години. Вакцината која штити од генитални брадавици е достапна само приватно.

Во тек се студии што треба да испитаат дали вакцините се безбедни и дали се од полза за луѓето со ХИВ. Во Велика Британија, на пример, некои приватни доктори ја обезбедуваат вакцината на лица со ХИВ, но таа е скапа и веројатно бесполезна доколку веќе го имате поттипот на HPV против којшто таа е наменета. Ако размислувате да платите за вакцина, разговарајте со вашиот лекар за ХИВ околу нејзините предности и слабости.

Гонореа

Гонореата е бактериска сексуално пренослива инфекција.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Гонореата може да се пренесе при анален, вагинален, орален, или сексуален однос „уста на анус“ (риминг). Таа може да се одрази на анусот, пенисот, грлото на матката и грлото.

Нелекуваната гонореа може да направи лицето што има ХИВ да биде поинфективно. Нејзиното присуство кај ХИВ-негативно лице исто така може да ја зголеми веројатноста тоа да се инфицира во случај да биде изложено на ХИВ.

Гонореата може да биде пренесена од мајка на дете во текот на породувањето (при вагинално породување), и може да предизвика инфекција на очите на бебето, со висок ризик од слепило доколку не се лекува. Покрај тоа, таа може да се рашири преку крвотокот и да предизвика сепса (силен воспалителен одговор на инфекција во телото), а евентуално и менингит.

Гонореата може да се избегне со користење кондом при вагинален или анален секс, кондом или дентална фолија при орален секс и со тоа што нема да се користат заеднички сексуални играчки.

Симптоми

Кај мажите, симптомите обично се состојат од жолтеникав исцедок од пенисот и печење при мочање. Исто така може да се јави болка во тестисите и нивно отекување.

Симптомите кај жените може да вклучат чувство на печење при мочање и безбоен или крвав исцедок од вагината. Доколку инфекцијата е ректална, и мажите и жените може да забележат слузест, или крвав, исцедок од анусот, болка во анусот или болка при анален секс. Гонореата во грлото обично нема симптоми.

Симптомите на гонореата обично се појавуваат помеѓу два и десет дена по инфекцијата, но може да бидат потребни и до три недели. Сепак, некои луѓе може да не ја забележат инфекцијата, бидејќи симптомите не мора секогаш да бидат присутни, или може да бидат многу благи.

Доколку не се лекува, гонореата може да предизвика посериозни здравствени проблеми, вклучително и карлични инфекции кај жените што може да предизвикаат болка, неплодност, ектопична (вонматочна) бременост, како и проблеми во тестисите и стеснување на уретрата (мочниот канал) кај мажите.

Нелекуваната гонореа може да се прошири во крвотокот и да доведе до треска, а исто така може да влијае и на зглобовите, предизвикувајќи артрит и потекување. Таа исто така може да предизвика и кожни проблеми и еден облик на менингит.

Дијагноза

Постојат неколку начини на тестирање за гонореа. Ако имате симптоми, веројатно ќе ви биде земен брис од врвот на пенисот, анусот, мочниот канал, грлото или грлото на матката. Земањето брис може да биде малку непријатно. Примерок од мочка може да се земе и да се испрати на анализа доколку немате симптоми. Кај лица со симптоми, обично е возможно самото испитување на брисот да покаже дали има присуство на гонореа во гениталниот предел, но гонореата во грлото може да се утврди единствено подоцна.

Сепак, без разлика на местото на инфекцијата, може да бидат потребни до седум дена за да се добијат конечни резултати. Затоа, важно е да ја контактирате вашата клиника за резултатите од тестот.

Лекување

Гонореата се лекува со антибиотици. Со оглед на тоа што таа може да биде отпорна на некои антибиотици, брисовите се праќаат во лабораторија за проверка на делотворноста на препишаниот антибиотик.

Од голема важност е да немате анален, орален или вагинален сексуален однос во текот на седум дена по лекувањето, бидејќи може да дојде до реинфекција со гонореа, или до тоа да му ја пренесете инфекцијата на вашиот партнер. Вашите неодамнешни сексуални партнери би требало да посетат клиника за сексуално здравје заради тестирање и евентуално лекување.

Хепатит А

Хепатит А е вирус што го напаѓа црниот дроб.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Вирусот на хепатит А се пренесува при контакт со инфициран фецес (измет), обично преку загадена храна, како на пример, морски плодови.

Тој може да се пренесе и по секуален пат, особено при орално-анален контакт (риминг). Во повеќе градови во Велика Британија, на пример, забележани се епидемии на хепатит А меѓу геј-мажи. Откако еднаш сте прележале хепатит А, не можете повторно да се заразите, но кај некои лица сепак се забележува враќање на болеста.

Добрата лична хигиена може да го спречи преносот на хепатит А – миење на рацете по одење во тоалет и пред подготовување храна, како и пред јадење.

Вакцинирање

За разлика од повеќето инфекции обработувани во овој оддел, за хепатит А постои вакцина и таа е препорачлива за секое лице што живее со ХИВ, освен доколку постои веќе стекнат природен имунитет. Вакцинацијата се состои од две инјекции, кои се даваат на растојание од шест месеци, и таа обезбедува имунитет во текот на околу десет години. Овие вакцинации кај нас се достапни во центрите за јавно здравје, но претходно треба да се направат анализи за да се провери дали организмот веќе има создадено антитела за овој вирус.

Симптоми

Хепатит А може да предизвика краткорочно благо заболување, а симптомите можат да вклучат пожолтување на кожата и очите (жолтица), нагласен замор, загуба на телесна тежина, повраќање, дијареа (пролив), темна мочка и бледа столица. Симптомите можат да се влошат доколку се пие алкохол, чај или кафе и се јаде масна храна. Луѓето обично се опоравуваат за неколку недели.

Дијагноза

Анализа на крв може да покаже присутна или поранешна инфекција со вирусот на хепатит А. Клиниките за сексуално здравје не прават рутински проверки за хепатит А, но можно е да сте биле тестирани во вашата клиника за ХИВ.

Лекување

Лекувањето на хепатитот А се состои во одмор, пиење течности и избегнување на алкохол и рекреативни дроги. Во текот на опоравувањето од хепатит А важно е да не се прима парацетамол. Заболувањето може да трае подолго и да биде понагласено кај лица што живеат со ХИВ или со ослабнати одбранбени системи. Доколку добиете хепатит А, може да биде потребно извесно време да престанете со земање на лековите против ХИВ. Тоа е од причина што црниот дроб, кој го врши најголемиот дел од разложувањето на лековите во телото, кога е воспален тоа не може да го прави најдобро, што може да доведе до влошување на евентуални несакани дејства од вашите лекови.

За повеќе информации, видете ја брошурата ХИВ и хепатит во оваа информативна едиција (изданието од 2006 година е достапно и на македонски).

Хепатит Б

Хепатит Б е вид на вирусен хепатит, кој предизвикува воспаление на црниот дроб.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Вирусот на хепатит Б се пренесува преку контакт со крв, сперма, плунка или вагинална течност на инфицирано лице. Може лесно да се пренесе при незаштитен сексуален однос, како и од мајка на дете во текот на породувањето. Овој вирус е многупати поинфективен отколку ХИВ.

Хепатитот Б може да се избегне со користење кондом во текот на вагинален или анален секс, како и употреба на кондом или дентална фолија при орален секс и со тоа што нема да се користат заеднички сексуални играчки.

Вакцинирање

На лицата со ХИВ им се препорачува да примат вакцина против хепатит Б, освен доколку имаат стекнато природен имунитет. Таа се состои од три инјекции што се примаат во текот на неколку месеци. Лицата со ХИВ може да го изгубат имунитетот на хепатит Б доколку нивниот имунитет ослабне, па затоа треба редовно да го проверуваат нивото на имунитетот. Вакцините против хепатит Б најчесто се достапни во центрите за јавно здравје.

Симптоми

Кога некој за прв пат се инфицира со хепатит Б, може да развие жолтица (пожолтување на очите и кожата), да го загуби апетитот, да почувствува болки во абдоменот, малаксаност, гадење, повраќање, болка во мускулите и зглобовите или треска. Овие симптоми можат да бидат мошне сериозни, а во ретки случаи и фатални. Сепак, повеќето луѓе не ни забележуваат симптоми.

Во почетната фаза на инфекцијата, повеќето луѓе ќе развијат заштитен имунитет и болеста ќе заврши како акутна инфекција. Сепак, кај околу 10% од возрасните, вирусот продолжува да се размножува во телото долго време по инфекцијата. Овие луѓе стануваат хронично инфицирани со хепатит Б, што значи дека тие ќе останат инфективни до крајот на животот, иако самите може да не чувствуваат симптоми. Некои носители на хроничен хепатит Б најпосле развиваат и хронично воспаление на црниот дроб, па оттаму се и под зголемен ризик од заболување на црниот дроб (цироза), како и рак на овој орган.

Кај ХИВ-позитивните лица што ќе се инфицираат со вирусот на хепатит Б постои поголема веројатност да останат хронично инфицирани со него отколку луѓето што немаат ХИВ.

Нивоата на вирус на хепатит Б во телесните течности на ХИВ-позитивните лица можат да бидат повисоки од оние кај ХИВ-негативните луѓе. Ова се случува од причина што нивните одбранбени системи не делуваат со истата ефикасност во уништувањето на вирусот на хепатит Б во телото. Оттука, ХИВ-позитивните носители на хепатит Б можат да бидат и поинфективни отколку ХИВ-негативните лица.

Дијагноза

Со анализа на крв може да се открие присуство на антитела за хепатит Б, што покажува дека сте биле изложени на вирусот и сте се излекувале од него. Доколку, пак, сте биле изложени, а не сте развиле заштитни антитела, тогаш во вашата крв ќе преостанат фрагменти од самиот вирус, наречени површински антиген на хепатит Б (HBsAg). Тоа значи дека сте хроничен носител и можете да инфицирате други луѓе. Една поддгрупа на носители исто така има и позитивен резултат за т.н. е-антиген, а тоа значи дека нивната инфекција со хепатит е високо инфективна за другите луѓе.

Лекување

Во текот на првичниот период на инфекцијата со хепатит Б, важно е да се обезбеди многу одморање, да се пијат обилни количества течности, и да се избегнуваат алкохолот и рекреативните дроги.

Доколку сте ХИВ-позитивен/-вна и имате хронична инфекција со хепатит Б, тогаш е неопходно да добиете медицинска грижа од лекар којшто е искусен во третирањето и на двата вируси – ХИВ и хепатит.

Во моментот се достапни неколку лекови за третман на хепатит Б. Некои лекови против ХИВ се исто така делотворни и против вирусот на хепатит Б.

Ако сте коинфицирани со хепатит Б, треба да разговарате со вашиот лекар за тоа како таквата ситуација може да се одрази на тераписките можности што ги имате во однос на ХИВ.

За повеќе информации, погледнете ја брошурата ХИВ и хепатит во оваа информативна едиција за пациенти (изданието од 2006 година е достапно и на македонски).

Хепатит Ц

Хепатит Ц е вид на вирусен хепатит, кој предизвикува воспаление на црниот дроб.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Вирусот на хепатит Ц обично се пренесува при контакт на крв со крв. Сепак, неодамна е забележан пораст во бројот на ХИВ-позитивни геј-мажи со позитивен резултат на тест за хепатит Ц, при што единствениот фактор на ризик бил незаштитен сексуален однос.

Други фактори што се чинат поврзани со сексуалниот пренос на хепатит Ц се групниот секс, инјектирање или шмркање дрога, анално администрирање на дрога и присуство на други сексуално преносливи инфекции кај било кој од партнерите – особено сифилис или LGV (лимфогранулома венереум).

Кога се употребуваат правилно, кондомите можат да го намалат ризикот од сексуален пренос на хепатит Ц. Доколку правите фистинг, носете ракавици од латекс и немојте да користите заедничко пакување на лубрикант. Не користете заеднички сексуални играчки. Ова може да го намали ризикот од пренос на хепатит Ц.

За хепатит Ц не постои вакцина. За разлика од хепатитите А и Б, тоа што еднаш сте се инфицирале со хепатит Ц не значи дека не можете повторно да го добиете – со овој вирус е можно да се реинфицирате.

 

Симптоми

Последиците од инфекцијата со хепатит Ц можат да бидат различни. Помалку од 5% од луѓето што го добиваат вирусот развиваат акутни симптоми на хепатит, како жолтица и гадење во времето на инфекцијата, а помал, но сепак значителен број луѓе може да не забележат никакви симптоми во ниту една фаза. За оние што сепак ќе развијат симптоми, тие обично вклучуваат пренагласен замор и депресија.

Дијагноза

Анализа на крвта за антитела на хепатит Ц може да покаже дали сте биле изложени на вирусот, но со оглед на тоа што овие тестови можат да дадат и лажно негативни резултати (особено во раните фази на инфекцијата), PCR-тестот (за мерење на вирусниот товар) може да се искористи за потврдување на инфекцијата.

Други испитувања на функцијата на црниот дроб може да бидат показател за тоа дали вирусот на хепатит Ц го оштетил вашиот црн дроб. За да го проверат тоа со сигурност, докторите обично ќе применат еден од два вида тестови. Првиот е биопсија на црниот дроб, при која се зема мал примерок на ткиво од овој орган заради испитување. Вториот, кој денес е достапен во многу центри, подразбира едноставна крвна анализа или посебен вид на снимање (FibroScan).

Кај лица со ХИВ, дијагнозата на хепатит Ц може да биде потешка, бидејќи инфекцијата може да не се покаже на тестовите за антитела.

Лекување

Како и кај хепатитот Б, лекувањето треба да се спроведе на клиника која има искуство во третирање на коинфекција со ХИВ и хепатит Ц.

Целта на лекувањето е да се ‘излекува’ хепатитот (т.е. вирусот на хепатит Ц да се исчисти од организмот), да се нормализираат црнодробните ензими (показател за функцијата на црниот дроб), да се смири воспалението на црниот дроб, да се спречи прогресија до цироза или рак на црниот дроб, и да се ограничи преносот на вирусот.

Лекувањето на хепатитот Ц не е доживотно и обично трае 24 до 48 недели. Постојат антивирусни лекови што се одобрени за третман на хепатит Ц. Британската асоцијација за ХИВ препорачува хепатитот Ц да се лекува со комбинација од лековите пегилиран интерферон и рибавирин.

Несаканите ефекти од терапијата можат да бидат мошне силни, макар што имаат тенденција да се намалат со текот на лекувањето, а вклучуваат високи температури, болки во зглобовите, опаѓање на косата, депресија и низок број на бели крвни клетки.

Треба да се истакне дека спермата од маж којшто е на терапија со рибавирин е онеспособена за зачнување, како и дека не смее да се дозволи рибавиринот да допре до неродено дете. Паровите што биле третирани со рибавирин треба да избегнуваат бременост (и незаштитен секс) барем шест месеци по завршувањето на лекувањето.

Терапијата за хепатит Ц не е секогаш успешна. Најдобри резултати се забележуваат кај луѓе што ја примаат набргу по инфицирањето со вирусот.

Доколку сте коинфицирани со вирусот на хепатит Ц, тогаш е особено препорачливо да започнете со терапија за ХИВ додека бројот на CD4-клетки ви е околу 350.

За повеќе информации, видете ја брошурата ХИВ и хепатит во оваа информативна едиција (достапна и на македонски).

Херпес

Херпесот е предизвикан од чест вирус познат како херпес симплекс (herpes simplex virus или HSV).

Една епизода на херпес е придружена со болни ранички или чирови што можат да се одразат на устата, гениталиите или анусот.

Штом еднаш сте се инфицирале, вирусот останува во нервните клетки доживотно. Можно е и да не знаете дека сте инфицирани со HSV. Најголем дел од времето вирусот е заспан и не предизвикува симптоми. Тој букнува од време на време, особено ако имате ослабнат имунитет. Дури и кај луѓе што немаат ХИВ, стресот, обичната настинка или изложување на јака ултра-виолетова светлина (на пример, за време на летен одмор) можат да предизвикаат епизода на активен херпес.

Постојат два главни типа на HSV, а обата можат да предизвикаат орална или генитална инфекција. HSV-1 обично предизвикува орален херпес или студени ранички – точки што штипат или болат на работ на усната, каде што започнува кожата на лицето. Понекогаш тие можат да се развијат и на ноздрите, на непцата или горниот дел на устата. Исто така, тој може да предизвика и генитална инфекција.

Болни генитални или анални чирови, понекогаш придружени со грозница, главоболка, болка во мускулите и малаксаност, може да бидат предизвикани како од HSV-1, така и од HSV-2. Херпесните лезии честопати почнуваат како вкочанетост, штипкање или чешање. Ова чувство упатува на тоа дека вирусот патува нагоре по некој нерв до кожата. Таму тој предизвикува мали ипупчувања кои многу бргу прераснуваат во мали воспалени и со течност исполнети пликови. Овие потоа пукаат и фаќаат коричка, а обично им е потребно една до две недели да заздрават кај луѓе чии одбранбени системи се во добра функција.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Вирусот може да се пренесе од лице на лице преку допир на херпесна раничка со слузокожа, на пример при бакнување, или анален, вагинален или орален секс.

За време на епизода на активен херпес треба да избегнувате сексуални контакти.

Херпесот исто така може да се пренесе и кога нема ранички. Вирусот може да е сè уште присутен и да се пренесе од самата кожа или, поверојатно, од слузокожата. Тоа е познато како ‘асимптоматско пренесување’. Таквиот начин на пренос е почест кај ХИВ-позитивните лица. Кондомите не заштитуваат секогаш од пренос на HSV, од едноставна причина што кондомот не ги покрива сите можни предели што ги напаѓа херпесот.

Појавата на генитален херпес го зголемува ризикот за пренос на ХИВ на друго лице (а за некој што нема ХИВ – ризикот да се инфицира).

Кај лицата со ХИВ, епизодите на херпес можат да бидат чести, силни и долготрајни. Понекогаш самите лезии можат да се инфицираат со други бактерии или габи. Покрај тоа што предизвикува големи орални и генитални лезии, херпесот понекогаш може да ги погоди и грлото и очите.

Дијагноза

HSV се дијагностицира со утврдување на вирусот во брис земен од лезија или со т.н. имунофлуоресцентен скрининг. Херпесот во хранопроводот или во дебелото црево може да се испита со употреба на фибро-оптички инструменти.

Лекување и превенција на повторувањето на епизодите

Херпесните инфекции се третираат со ацикловир (Zovirax). Други терапии за херпес вклучуваат валацикловир, познат под брендираниот назив Valtrex, и фамцикловир (Famvir).

Ацикловирот, кога се зема во облик на таблети (200 до 800 mg пет пати на ден во текот на 5 до 10 дена) може да ја намали јачината на епизодите на оралниот херпес и гениталните или анални лезии. Во потешки случаи тој може да биде даден и по интравенски пат. Ацикловирот има мошне малку несакани дејства.

Ацикловир може исто така да се зема на днвна основа за да се намали честотата и јачината на повторливи епизоди на херпес (400 mg два пати дневно).

Ацикловирот не може да го уништи HSV, па така епизодите можат да се повторат. Во аптеките може да се најде и ацикловир-крема за третирање на студени ранички; сепак, многу доктори ја ставаат под прашање нејзината ефикасност. Некои луѓе забележуваат дека солени бањи, мраз, лидокаин-гел (локален анестетик, кај нас познат и како долокаин), лекови против болка, и одмор, помагаат да се ублажат симптомите.

LGV

Лимфогранулома венереум (lymphogranuloma venereum, LGV) е вид на хламидија.

LGV порано била нарекувана ‘тропска инфекција’, бидејќи се јавувала главно во Африка, Азија, Јужна Америка и делови на Карибите. Со воведувањето на антибиотиците во 40-тите години на 20. век, LGV станала исклучително ретка во Европа. Сепак, избувнувања на LGV се забележани меѓу геј-мажи во Холандија, Франција, Германија, САД и Шведска.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Ширењето на LGV во Европа претежно ги вклучувало геј-мажите, од кои многумина биле и ХИВ-позитивни, а често имале и уште некоја сексуално пренослива инфекција како гонореа, сифилис, херпес, хепатит Б или Ц. Се смета дека таа е поврзана со определени видови сексуално однесување – оние кај кои постои поголема веројатност за оштетување на ткиво, како на пример фистингот.

Како и да е, LGV може да ги погоди и мажите и жените, без разлика на нивниот ХИВ-статус. Може да се одрази на пенисот, вагината и анусот, и да биде пренесена при анален, орален и вагинален секс.

Кондомите се мошне делотворни во спречувањето на сексуално преносливите инфекции, вклучително и хламидијата, од која LGV претставува еден вид.

Доколку правите фистинг, носете латексни ракавици и немојте да користите заеднички пакувања лубрикант со други лица. Тоа би требало да го намали ризикот од пренос на LGV и други СПИ.

 

Симптоми

LGV може да предизвика многу непријатни симптоми. Во едно неодамнешно ширење на оваа инфекција, најчестиот симптом бил болка и воспаление во анусот и ректумот (проктитис). Во некои случаи, ова било придружено со потечени жлезди во препоните, а често и со исцедок од слуз или крв од ректумот, како и промена во режимот на столицата.

Доколку не се лекува, LGV може да предизвика генерализирано потекување на лимфните жлезди и гениталиите, како и чирови. Таа исто така може да ги погоди и цревата.

Дијагноза

Ако одите на општа проверка на сексуалното здравје, ќе ви бидат направени испитувања за повеќе сексуално преносливи инфекции. Доколку ви биде откриена хламидија во ректумот, клиниката треба да го испрати примерокот на тест за да се провери дали се работи за LGV.

Ако се плашите дека можеби имате LGV, бездруго кажете им на лекарите или сестрите на клиниката каде што сте се обратиле.

Лекување

LGV може да се излекува со 21-дневен третман со оралниот антибиотик доксициклин. Овој антибиотик се користи за лекување и на други сексуално преносливи инфекции (како и некои други видови инфекции), но кај нив третманот трае пократко.

Во текот на лекувањето треба да избегнувате сексуална активност, а исто така треба да се упатат на лекување и сите скорешни сексуални партнери.

Неспецифичен уретритис (NSU)

Начин на пренос

Неспецифичниот уретритис (NSU) е воспаление на уретрата – каналот низ кој минува мочката (а кај мажите и семената течност). Ова воспаление може да биде предизвикано од сексуално пренослива инфекција, како што е хламидијата. Сепак, мошне ретко тоа може да има и друга причина, како на пример, триење во текот на сексуален однос или надразнување предизвикано од сапун.

Симптоми

Симптомите на НСУ обично се развиваат во текот на околу една недела по инфекцијата. Кога НСУ е предизвикан од некои надразнувачи, како сапун, симптомите можат да се појават речиси веднаш. Како и да е, многу луѓе со НСУ воопшто не покажуваат симптоми.

Кога симптомите се присутни, тие обично се состојат од болка или чувство на печење при мочање, почесто мочање и бел или матен исцедок што може да биде особено забележлив наутро.

Дијагноза

Кај мажите, НСУ се дијагностицира со земање брис од пенисот. Ова може за миг да биде непријатно. Во многу случаи ќе биде можно веднаш да се потврди дали се работи за НСУ, но може да потрае и една недела за тестовите да покажат дали има присуство на хламидија.

НСУ потешко се дијагностицира кај жени. Обично ќе бидат земени брисови од гениталиите (на пр. вулвата, вагината или грлото на матката) за да се види дали има присуство на СПИ.

Лекување

НСУ се лекува со антибиотици, и тоа обично 7-дневен третман со доксициклин или единечна доза на азитромицин. Важно е да се земат сите таблети за да се осигура уништувањето на инфекцијата од телото. Симптомите можат да потраат уште неколку дена по земањето на дозата азитромицин, бидејќи на антибиотикот му треба време за да делува.

Ќе бидете советувани да не практикувате секс (дури ни со кондом) сè до завршувањето на периодот на лекување. Сите партнери што сте ги имале, ако е возможно, би требало исто така да примат терапија, дури и ако немаат никакви симптоми.

Срамни вошки

Срамните вошки се мали паразити што наликуваат на ракови поради нивните клешти, со помош на кои се фаќаат за влакната. Иако тие се особено наклонети кон влакната во срамните предели (т.е. околу гениталиите и анусот), може да се најдат и во влакната во други делови од телото, особено во пазувите, па дури и во веѓите и трепките, иако тоа е невообичаено.

Начини на пренос

Срамните вошки обично можат да се пренесат и да се добијат во текот на сексуален однос, иако било кој облик на интимен телесен контакт може да биде доволен за нивното пренесување. Исто така, можат да се фатат и со употреба на заеднички крпи, постелнина или облека, но тоа се случува поретко.

Симптоми и дијагноза

Некои луѓе ја забележуваат инфекцијата во рок од неколку часа, но други може да не забележат дека имаат вошки и неколку недели. Вошките се многу ситни и може да биде тешко да се видат, но симптомите обично вклучуваат нагласено чешање во препоните, а некои луѓе ќе забележат и јајца цврсто закачени за влакната. На долната облека или постелнината може да се појават и мали дамки крв.

 

Лекување

Лосиони за уништување на вошките – како малатион (Derbac-M), или кај нас вообичаено достапниот шамон Бубил – може да се најдат во аптеките, и тоа без рецепт. Важно е строго да се следат упатствата, бидејќи неправилната употреба може да значи неуспех во исчистувањето на наездата, додека обилната употреба може да предизвика алергиска реакција. Лосионите не ги употребувајте веднаш по топла бања.

Кога ќе почнете со третманот, важно е да ја исперете сета облека, крпите и постелнината што сте ги користеле откако сте се инфицирале со вошките, и тоа со врела вода. Исто така, потребно е да обезбедите дека и вашиот партнер, или било кој друг со кого сте имале близок телесен контакт или сте делеле кревет, како и сите останати во домот, ќе добијат третман во исто време како и вие, со цел да се избегне повторна инфекција.

Шуга

Шугата е кожна инфекција предизвикана од паразит што се крие под кожата и предизвикува нагласено чешање, кое обично е најизразено ноќе.

Начини на пренос

Паразитот предизвикувач на шугата може лесно да се добие преку продолжен кожен контакт со лице што го носи, или, со користење на заеднички крпи или постелнина.

Симптоми

Самиот  паразит е невидлив за голо око, но неговото копање често остава траги во кожата. Тие обично можат да се видат на кожичката помеѓу прстите, задната страна на дланките, околу стомакот, зглобовите на дланката, лактите, пазувите, гениталиите, градите, задникот и стапалата.

Луѓето чии одбранбени системи не се во полна функција (а ХИВ е една можна причина за тоа) можат да развијат распространет осип со густи лушпи и интензивно чешање. Ова се нарекува краста или шуга.

Лекување

Истите лосиони што се користат за лекување на инфекцијата со срамни вошки се делотворни и против паразитот на шугата, иако може да биде неопходно лосионот да се остави да делува подолго (обично 24 часа). Тој треба да се нанесе на целото тело, освен лицето и главата, а на рацете треба да се нанесува повторно по секое миење.

По третманот, чешањето може привремено да се влоши. Во таков случај може да се нанесе хидрокортизон крема, и не треба да се чешаме.

Третманот за шуга не го употребувајте по топла бања.

Облеката, крпите и постелнината треба да се исперат со врела вода за да се избегне инфицирање на други лица или на самите себе.  Како и кај срамните вошки, важно е да се третира и секое друго лице што било во интимен контакт со вас, и тоа во исто време како и вие, со цел да се избегне повторна инфекција.

Ниту паразитот на шугата ниту срамните вошки не можат да го пренесат ХИВ на друго лице. Луѓето со подолготрајни инфекции со срамни вошки и шуга може општо земено да се чувствуваат лошо, а доколку не се лекува, шугата може да доведе до сериозна иритација на кожата.

Сифилис

Сифилис е бактериска инфекција. Бројот на случаи во Велика Британија и многу други земји е драматично зголемен во последните години. Болеста има две главни фази: рана и доцна инфекција. Во раната фаза инфекцијата е високо заразна.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Сифилисот може да се добие мошне лесно при незаштитен анален, орален или вагинален секс. Тој исто така може да се пренесе преку близок физички контакт. Најпосле, може да се пренесе и од мајка на бебе.

Ризикот од добивање на сифилис може да се намали со употреба на кондом при вагинален или анален секс, кондом или дентална фолија при орален секс, како и со тоа што нема да се користат заеднички сексуални играчки.

Нелекуваниот ран сифилис може да го направи лицето со ХИВ поинфективно. Од друга страна, ХИВ-негативно лице коешто има сифилис е под многу поголем ризик да се инфицира со ХИВ доколку биде изложено на вирусот.

Симптоми

Сифилисот може да предизвика редица симптоми, но и воопшто да нема симптоми. Во раната фаза од болеста, симптомите лесно може да не се забележат. Сифилисот може да напредува побрзо и посилно кај лица со ХИВ, а може да јави и нешто поразлични симптоми.

Набргу по инфицирањето со сифилис (примарен сифилис) на местото на инфекцијата може да се појави мала рана, точка или чир (наречен тврд шанкар) – обично на пенисот, во, или околу анусот, вагината или устата. Тој честопати не боли, брзо се залечува, а може да биде придружен со потечени жлезди.

Секундарниот сифилис може да предизвика осип на телото, дланките и табаните, отечени жлезди, грозница, болка во мускулите, главоболка, ѕвонење во ушите, и, во ретки случаи, менингит. Осипот и раните се високо инфективни. Секундарниот сифилис обично се развива во рок од шест месеци по изложувањето.

Кога овие симптоми ќе исчезнат, состојбата станува латентен сифилис. Иако латентен, тој сè уште може да биде пренесен во текот на првата година од оваа фаза, обично преку сексуален или близок физички контакт. Како и да е, по неколку години станува тешко инфекцијата да се пренесе на други лица, што не значи дека не сте инфицирани.

Доколку не се лекува, може да се развие терциерен сифилис, понекогаш и по повеќе години. Оваа фаза може да предизвика оштетување на срцето, мозокот, коските и кожата. Без лекување сифилисот може да доведе до смрт.

Дијагноза

Општ преглед на сексуалното здравје би требало да вклучи и крвен тест за сифилис, а доколку има ранички, од нив треба да се земе брис. Многу клиники за ХИВ денес прават тестови за сифилис како дел од рутинската здравствена грижа во врска со ХИВ. Може да бидат потребни и до три месеци за телото да развие показатели на инфекција со сифилис, па затоа тест направен набргу по изложувањето може и да не ја открие инфекцијата.

Постојат определени докази дека тестовите за сифилис не се толку веродостојни кај ХИВ-позитивните лица.

Доколку постои сомнеж дека е погоден и мозокот, може да се спроведе лумбална пункција за да се оцени степенот на болеста.

Лекување

Сифилисот обично се лекува со пеницилински инјекции. На лицата што се алергични на пеницилин им се даваат таблети доксициклин. За да се осигура целосно излекување на сифилисот, од клучна важност е да се примат сите препишани инјекции или да се земат сите таблети, како и да се направат дополнителни крвни тестови потоа. За да се избегне инфицирање на други лица со сифилис, или повторно инфицирање со бактеријата, важно е целосно да се избегнуваат сексуални односи сè додека не заврши лекувањето.

Сите скорешни сексуални партнери исто така треба да се тестираат и лекуваат.

Контролните крвни тестови ќе бидат извршени на интервали, за да се потврди со сигурност дека инфекцијата ја нема. Ова е особено важно кај лица со ХИВ, бидејќи кај нив постои поголема веројатност да се повтори инфекцијата со сифилис.

Трихомонас

Trichomonas vaginalis е честа сексуално пренослива инфекција предизвикана од ситен паразит.

Начини на пренос и избегнување на инфекцијата

Трихомонасот се пренесува при незаштитен секс. Инфекцијата можете да ја избегнете со употреба на кондом при вагинален или анален секс, употреба на кондом или дентална фолија при орален секс и со тоа што нема да користите заеднички сексуални играчки. Дентална фолија треба да користат и жени што имаат сексуални односи со други жени при триење на нивниот генитален предел (вулва) со вулвата на друга жена.

Симптоми

Кај жените симптомите можат да вклучат обилен вагинален исцедок, чешање, болка во долниот дел на грбот, болка при сексуален однос и честа потреба за мочање. Мажите честопати немаат симптоми, но кога тие се присутни, највообичаени се исцедок од пенисот, печење при мочање и зачестена потреба за мочање.

Дијагноза

Брисови земени од вагината или пенисот се испитуваат под микроскоп, а присуството на трихомонас честопати може да се потврди веднаш. Брисовите може и да се одгледуваат, при што резултатите би биле готови за една седмица.

Лекување

Трихомонасот се лекува со антибиотици. Важно е да се земат сите препишани таблети за да се постигне сигурност дека инфекцијата е исчистена од телото. Би требало да се вратите во лабораторијата или клиниката по една седмица за да ви биде направен уште еден тест како проверка дека сте излекувани. Сè додека не заврши периодот на лекување и додека и сите неодамнешни партнери не примат терапија, не треба да имате сексуални односи (дури ни со кондом). Ова е со цел да се спречи повторна инфекција.

Други инфекции

Во текот на сексуалниот однос можат да се пренесат и други инфекции. Секој однос што вклучува контакт со фецес (измет), дури и во микроскопски количини, како што е римингот, аналниот секс или фистингот, може да доведе до цревни инфекции како џардијаза и криптоспоридиоза. Овие можат да предизвикаат тешка дијареа и повраќање и мора да се лекуваат со антибиотици.

Текстот е преземен од брошурата „ХИВ и сексуални односи“

Изјава од „Заедно посилни“ за македонската јавност по повод 1 Декември, Светскиот ден на справувањето со ХИВ

ЗАЕДНО ПОСИЛНИ

– група за поддршка и самопомош на лицата што живеат со ХИВ во Македонија

 

ИЗЈАВА

за македонската јавност по повод 1 Декември, Светскиот ден на справувањето со ХИВ

Заедно посилни е група на лица што живеат со ХИВ, која делува како автономно тело во рамките на здружението на граѓани ХЕРА. Постои веќе две години, а денес брои 15 члена. Таа е отворена за сите лица со ХИВ во Македонија кои имаат потреба од поддршка или сакаат да се вклучат во активности за зајакнување, стекнување на информации за ХИВ и прашања што се однесуваат на подобрување на квалитетот на животот, како и активности на застапување за пристап до квалитетна терапија, подобра медицинска грижа, и остварување на сите права на лицата со ХИВ. Луѓето што членуваат во неа не прават разлика врз основа на етничката припадност и верското убедување, полот, возраста, сексуалната ориентација, образованието, социјалната состојба итн., но делат заеднички потреби за подобар живот, кои се условени од ХИВ-инфекцијата.

Во име на заедницата на лица со ХИВ, Заедно посилни сака да ја запознае јавноста со најголемите проблеми со кои се соочува оваа група граѓани, и јавно да ги повика надлежните институции итно да изнајдат решенија за нив.

 

Медицинска грижа и лекување

Како заедница, повеќе години наназад се соочуваме со проблеми во континуираното обезбедување на терапија, како и тестови за следење на инфекцијата. Оваа година Министерството за здравство за прв пат издвои средства во рамки на превентивната програма за ХИВ за набавка на терапијата за ХИВ, која претходно се купуваше со средства од Глобалниот фонд за борба против СИДА, туберкулоза и маларија. За жал, самата постапка за купување на лековите наиде на низа административни и правни бариери, за кои Министерството за здравство и Клинката за инфективни болести половина година не наоѓаа соодветно решение. Како резултат на тоа, лековите пристигнаа дури во почетокот на август, во последниот миг пред сосема да се исцрпат и последните залихи, а пациентите беа принудени да доаѓаат на Клиниката на секои неколку дена за да подигнат ограничен број на таблети. Целосен прекин на терапијата беше избегнат само благодарение на тоа што тројца пациенти приватно си ги набавија скапите лекови, и на тој начин малите преостанати залихи можеа да им се распределат на останатите пациенти.

Покрај тоа, бројот на моментално достапните тераписки можности во земјава е мошне ограничен за да одговори на потребите од долгорочно, ефикасно и квалитетно лекување на ХИВ-инфекцијата.

На Клиниката за инфективни болести веќе 16 месеци недостасуваат тестови за мерење на количеството на вирус во крвта, без кои не може да се замисли успешно третирање на ХИВ-инфекцијата на подолг рок. Според упатствата за третман на ХИВ на Европското клиничко здружение за СИДА, овој тест треба да се прави на секои 3-6 месеци, за да може да се оцени делотворноста на лековите и да се преземат навремени мерки за нивна промена, доколку се утврди дека моменталната комбинација на лекови престанала да дејствува.

БАРАМЕ,

Министерството и Клиниката да покажат многу посериозни заложби и да гарантираат дека следната година ќе бидат отстранети сите пречки за навремено обезбедување на терапија и тестови за следење, на кои бевме сведоци оваа и изминатите години. Уште повеќе, очекуваме од Министерството за здравство и Владата на РМ во текот на наредната година конечно да изнајдат одржливо и долгорочно решение за набавка на терапијата за ХИВ и тестовите за следење, преку Фондот за здавствено осигурување. Затоа што, како граѓани на Република Македонија и ние, лицата што живеат со ХИВ, имаме право на највисок достижен стандард на здравје, за чие обезбедување државата се обврзала со повеќе меѓународни конвенции.

 

Случаи на дискриминација. ХИВ како социјално прашање

И оваа година бележиме случаи на одбивање на медицинска услуга и кршење на правото на доверливост на медицинските податоци. Во таа смисла, изразуваме длабоко жалење што некои здравствени работници од јавни и приватни институции, ги кршат правата на лицата со ХИВ, спротивно на лекарската етика. Денес, кога медицината во светот отиде толку напред што ХИВ-позитивните родители можат да имаат здраво потомство, се прашуваме како е возможно медицински лица да имаат таков страв и непознавање за ова заболување.

Случаи на дискриминација забележавме и од страна на социјални установи; во еден од нив бездомно лице беше одбиено за згрижување врз основа на претпоставен ХИВ-статус. Ова лице подоцна почина на улица во центарот на Скопје. Загрижени сме што Државата сè уште нема воспоставено никаков систем на социјална заштита и поддршка на лицата кои живеат со ХИВ, а се социјално необезбедени, незгрижени или отфрлени од општеството.

БАРАМЕ –

конкретни заложби од Министерството за труд и социјална политика, Министерството за здравство, и Владата на Република Македонија, за искоренување на стигмата кон лицата што живеат со ХИВ, санкционирање на дискриминацијата врз основа на откриен или претпоставен ХИВ-статус, особено во рамки на здравството, како и конечно препознавање на ХИВ-статусот како основа за добивање на парична и друг вид социјална помош и заштита.

Повик до заедницата

Ги охрабруваме и повикуваме сите лица што живеат со ХИВ да ни се обратат за поддршка и информации, и да ни се придружат во напорите што ги правиме за да се избориме за подобар и достоинствен живот, за непрекинат пристап до современ, сеопфатен и квалитетен третман, и за остварување на сите други права што ни следуваат како граѓани на ова општество.

Благодарност

Заедно посилни им благодарат од срце на сите што неуморно придонесуваат во националниот одговор на ХИВ, на медицинскиот и другиот персонал на Клиниката за инфективни болести кои се грижат за нашето здравје и обезбедуваат драгоцена поддршка, на активистите од невладиниот сектор, особено на здружението ХЕРА кое ни овозможува да функционираме како група и да ги јакнеме нашите капацитети.

Посебно им благодариме на Претседателот на Република Македонија, господинот Ѓорге Иванов, на Македонската опера и балет, на Здружената програма на Обединетите нации за ХИВ/СИДА, и на дипломатските претставници и претставниците на бизнис-заедницата, кои ни дадоа морална и материјална поддршка преку овогодинешната кампања и донаторскиот концерт по повод 1 Декември, како и сите оние што тоа го правеа и досега.

Можам да права се што сум правел и претходно – да спортувам, да патувам, да се дружам со луѓе, да се заљубувам

Во овој пост интегрално ги пренесуваме интревјуата со преставниците на „Заедно посилни“ – неформалната група на лица кои што живеат со ХИВ, кои што можевте да ги проследите денес во емисијата „Секси маало“ на Радио МОФ.

Интервју 1

• Како дознавте за вашиот ХИВ статус?

Па дознав по тоа што мојот партнер беше ХИВ позитивен. И јас одлучив да идам на  клиника. Ипак не знаев што е ХИВ или СИДА и одлучив да се тестирам.

• Дали знаете како сте го добиле вирусот?

Го добив преку незаштитен сексуален однос. Не било со повеќе од еден партнер, единствено со него што сум била и бил еднаш или два пати незаштитен сексуален однос. Се друго беше сигурен,  заштитен сексуален однос.

• Дали  и како вашиот живот се промени, откако дознавте за ХИВ статусот?

Веќе 6 години уназад се исто е. Живеам нормално, спортувам, работам, дружам со пријатели, значи се исто е, само што сум ХИВ позитивна.

• Дали имате потешкотии при добивање на соодветен третман?

До сеа не се има десено да имам, но за во иднина не знам дали би се десило, но не би сакала да имам потешкотии.

• Дали мислите дека во општеството постојат табуа и дискриминација према луѓето што живеат со ХИВ/СИДА?

Пред неполни 6 години беше голем бројот, односно луѓето не беа информирани што е ХИВ, што е СИДА и голема дискриминација имаше. Не викам дека сега нема. Има и сега,. Но, повеќето од луѓето и младите се информирани може преку тестирање или Интернет. Не е толку така како што беше пред 6 години ан високо ниво дискриминацијата.

Но, ипак ХИВ позитивните ги рачунаат луѓе  кои се болни и значи, кои што не можат  да опстанат, да дружат, да живеат живот нормален како секој човек.

• Предизвици и проблеми со кои се соочувате?

Па, тешко се доаѓа, ако се дознае дека си ХИВ позитивен, до работно место, нормално нема да те примат. Во здравствените институции, исто така, има проблем, односно сега за сега имаме проблем со PCR, кој што гледа колку е нивото на вирусот во крвта.

• Дали сметате дека во Македонија луѓето се доволно информирани во оваа област?

Јас мислам дека не се, бидејќи повеќето добиваат информации преку Интернет. А, друго е кога ќе се информираат, кога ќе добијат информации лично од советувач, на советување, бидејќи има голеам разлика кога ќе добијат информации преку Интернет и преку советувалиште за ХИВ на инфективна клиника или во младинскиот центар Сакам да Знам, Водно.

• Што би препорачале на нашите слушатели?

Би им препорачала, јас лично, од моето искуство е дека не мора да се има повеќе партнери за да се има ХИВ. Доволен е еден незаштитен сексуален однос, да го промени животот на една личност, односно да се скратат желбите на една особа.

• Како луѓето да станат посвесни за постоење на оваа инфекција?

Па, свесни може да станат, независно дали имаат постојан партнер или партнерка, да користат, значи, заштита при сексуален однос или при инјектирање на дроги. Тоа….

 

 

Интервју 2

 

• Како дознавте за вашиот ХИВ статус?

Па за ХИВ статусот дознав пред околу година и половина кога бев хоспитализиран на клиниката за инфективни болести. Во тој момент не знаев од што боледував.  Имаше неколку сомнежи. Уште во првите денови откако ми направија ХИВ тест и ми го соопштија потврдениот ХИВ позитивен статус.

• Дали знаете како сте го добиле вирусот?

Не можам да бидам 100% сигурен и не мислам дека некој може да знaе со сигурност.  Но, се разбира дека претпоставувам и најголема веројатност е, секако, дека вирусот се пренел преку сексуален однос.

• Дали  и како вашиот живот се промени, откако дознавте за ХИВ статусот?

Па,можам да кажам, веројатно дека се промени на многу начини. Бидејќи, ете секој човек во првиот момент е шокиран, исплашен… Меѓутоа, од друга страна, тоа мене лично ме поттикнало да читам повеќе, д асе информирам и денес после година, скоро две, знам дека ХИВ е една инфекција со кој човек може да живее долг и квалитетен живот, дека не мора суштински д асе промени нашиот живот, дека можам да права се што сум правел и претходно- да спортувам, да патувам, да се дружам со луѓе, да се заљубувам и така натаму.

• Дали имате потешкотии при добивање на соодветен третман?

Досега за среќа не сум имал лично такви случаи. Меѓутоа, во групата “Заедно посилни” каде што комуницираме околу 15 луѓе во смисла на тоа да си даваме меѓусебна поддршка и ги споделуваме сопствените искуства,  нам дека повеќе луѓе имале случаи кога им била одбиена дури и здравствена услуга, се разбира не на клиниката за инфективни болести, која што е главната институција и единствена во нашата земја каде што се третира ХИВ. Меѓутоа, такви непријатни ситуации се случувале ан други приватни и државни  здравствени установи.

• Дали мислите дека во општеството постојат табуа и дискриминација према луѓето што живеат со ХИВ/СИДА?

Како и во голем дел од светот, и всушност, сигурно секаде постојат и табуа и дискриминација. За жал, во нашето општество сеуште  нивото на предрасудите е доста високо и единствено што можам да кажам е дека тоа се должи на недоволното познавање на луѓето. Од друга страна, денес во светот работите во врска со ХИВ се менуваат многу брзо…Можеби дури самите луѓе е тешко да следат што е ново на ова поле. Многумина, веројатно не знаат дека денес ефикасната антиретровирусна терапија многу го подобрува квалитетот на лицата со ХИВ, па и неговата должина,се разбира, го намалува количествоoто на вирус во нивната крв, така што тие е многу тешко потоа да го пренесат вирусот на друго лице, дури и при сексуални односи.

• Предизвици и проблеми со кои се соочувате?

Еден, веројатно од најголемите предизвици, за мене лично и воопшто на целата заедница на лица што живеат со ХИВ во нашата земја е пристапот до континуирана, сигурна, квалитетна терапија. Во моментот,  почнувајќи од 2005 лицата со ХИВ во Македонија имаат пристап до терапија. Меѓутоа, тераписките можности се доста ограничени. Иако, таа терапија ги задоволува моменталните потреби, можеме да очекуваме многу реално во блиска иднина да се зголемат потребите од различни и понови лекови, затоа што лекувањето на ХИВ е една, претставува една сложена стратегија на комбинација на повеќе лекови. По извесно време, по повеќе години на примање на одредена комбинација, човек може да стане отпорен на тие лекови, односно вирусот да развие отпорност и во тој момент е потребно да се заменат лековите. Од таа причина,  и е потребно да бидат достапни поголем број на тераписки можности, односно на различни лекови.

• Дали сметате дека во Македонија луѓето се доволно информирани во оваа област?

За жал сметам дека сеуште не постои задоволително ниво на информираност кај општата популација. Се разбира, среќавам луѓе кои што и се доволно информирани бидејќи, за среќа, денес сите информации ни се достапни, ако ништо друго, преку Интернет. Освен тоа, во Македонија постојат и невладини организации, па и некои државни органи, кои што повеќе години се занимаваат со ова прашање. Клучно е, особено за младите луѓе да  се информираат. Значи, тоа е лична обврска на секој поединец, пред се за да секој биде свесен и одговорен за своето здравје за да биде запознаен како да го заштити. Преку вистинските информации, сметам дека би се намалиле и би се отстраниле предрасудите што општата популација можеби ги има кон ХИВ воопшто и кон лицата што живеат со ова заболување, кое како и секое друго заболување, нема потреба општеството да има некој посебен однос ан страв кон нашата заедница.

• Како луѓето да станат посвесни за постоење на оваа инфекција?

Веќе реков дека, информациите денес не се монополизирани, тие се достапни секој има пристап до информации. Очекувам, невладините организации, па дури и нашата група на лица кои што живеат со ХИВ “Заедно посилни” , уште повеќе да се активираме сите заедно, во наскока на споделување на новите информации, на организирање на соодветни кампањи за општата популација, на анимирање на медиумите. Мислам дека одговорноста за точна информација за ХИВ лежи во секој еден од нас. Не само за точната информација за овој вирус, туку и воопшто одговорноста за справувањето со овој вирус и во нашата земја и на глобално ниво.

• Што би препорачале на нашите слушатели?

Како што веќе реков, да се информираат.

 

Сензационализам во однос на ХИВ/СИДА

Начините на кои медиумски се конструира СИДА-та како болест, честопати се проследени сосензационалистички претставувања и заплашувања. Иако сензационалистичкото претставување и заплашување не беше забележително како во претходните години, можат да се наведат неколку примери. Сензационалистичкиот наслов „Со ХИВ расте опасноста од срцеви болести,се повикува на научна студија што ја демонстрирала „поврзаноста на ХИВ со срцевиот застој…“. Иако кусиот информативен текст наликува на останатите текстови напишани во „научно-едукативен“ стил, заклучокот на текстот е заплашувачки: „Во текот на седумте години истражување, 186 испитаници добиле застој на срцето.” Сензационалистичкиот напис „Нов лек против сида“ започнува со извичната реченица „И сидата може да се излекува!“, вест што „секако, ќе израдува милиони луѓе насекаде во светот“. По догматските охрабрувачки тврдења на почетокот на написот, следуваат обесхрабрувачки информации: „медицинската постапка е тешка операција, бара вистински донатор, и со себе носи одреден ризик од смрт“, а „… стручњаците не се сосема сигурни дали Браун е 100 отсто излекуван…“. Во заклучокот на кусиот текст, ХИВ е сензационалистички опишан како „колера на современото време“, а конфузното поистоветување на ХИВ со СИДА кулминира во завршната „утешувачка“ поента: „не мора нужно секое лице кое е носител, да заболи од оваа болест“.

Ова е дел од Извештајот за медиумите и маргинализираните заедници, подготвен од Колацијата „Здравствени и сексуални права на маргинализираните заедници“.

Мaшки мозок од птичја перспекитива

Подолго време се обидувам да сфатам како и зашто функционира машкиот мозок, т.е не подолго -цел живот се трудам да ги разберам и со моите 23 години сфатив само дека поголемиот дел од нив  не знаат добро да комбинираат бои и кога има лига шампиони слават нова година. Најчесто  у диско глуми предратни швалер (чест на исклучоците) .Фала богу тука доаѓаат девојчиња и паѓаат у  несвест пошо он нели вечерта е најубавиот дечко (или не),  игра со сите (е тука веќе убацува и мултитаскинг-алелуја).  И така си поминува вечерта , он си пие ,они играат (или играат и пијат на негова сметка)- супер му е. На крајот на вечерта пикира една (да претпоставиме дека си ти)  и следува познатата фраза: ”Сакаш да те носам дома?”.  Ти не би отишла ама ете поскапе таксито сирота треба цел џепарлак на такси да го дадеш и се согласуваш (“со тешко срце”),  друга варијанта е дека многу  ти се свиѓа  си припаѓаш у филм дека  ќе се гушкате у кола а трета варијанта е дека и ти го сакаш истото што и он. И искачате од диско (за рака држење со полиција) , влагате кај него у кола и тука веќе може да наѓаѓаме:  или е премногу пијан па ти го возиш до дома и си фаќаш такси и трошиш дупло повеќе пари отколку кога сама би си отишла од диско, или е толку пијан шо не знае што збори и ти ја упропастува цела недела или те  носи кај него и тука веќе почнува долгата и макотрпна борба. Ако му дадеш тогаш си  дроља, ќе ти се јави уште два пати после диско и ќе те откачи. Ако не му дадеш автоматски се понашаш како тинејџерка како демек тоа си иде по default -ако влезеш кај него мораш да му дадеш. Ни на крај памет не му доаѓа може си отишла рецимо да видиш кај му е куќата за да можеш утредента со другарките да си играте Tour de France  кај него у маало.

АМА нема, си бираш  или ќе му дадеш и ќе го видиш уште два пати максимум (ако добро се покажеш) или нема да му дадеш и никад нема да го видиш па уште цела вечер ќе си слушаш прекрасни епитети наменети само за тебе (сите тие ти ги сервира додека поторно и повторно се обидува да си го добие топа шо си го сака). И во двата случаи , како и секој нормален човек заспива. У првиот случај и ти ќе заспиеш ваљда  насмеана мислејќи дека утредента или ќе ти стане дечко или у најмала рука ќе доручкувате заедно (како во филмовите),  а во вториот случај е малце позаебано. Ти седиш и се колнеш зашо дојде и си нагаѓаш која му е адресата за да си викнеш такси (дали имаш или немаш пари на sleepy јо не му е у опште битно, дечкото си сонува) и си чекаш и чекаш додека не му текне дека има некој што вегетира до него. Кога ќе сфати дека има жив човек до него најдобрата варијанта шо може да се деси е он да ти викне такси и пак да си заспие. А тебе ти останува да си ги земеш штикличките и да се обидеш да не лупаш по скали да не чујат комшии (не дај боже да живее у зграда), а ти да не се возиш у лифт, автоматски си играш игри без граници, безшумно симнување по скали со штикли. По пат и се јавуваш на другарка ти , ја пцуеш првво неа  10 мин. зашо те пуштила да одиш па после ваљда ти снемаува кредит и си го пцуеш мобилниот оператор останатите 10. Ако си на сметка тогаш ја замараш другарка ти, се пцуеш себеси па него па Скопјево ти е грдо и така си стигнуваш дома и си чекаш повик од заспаната убавица кој најчесто никогаш не го добиваш. За среќа не се сите вакви ги има и оние што не искачаат, оние мирните у диско што се гужваат на подиум (научно докажано, тие се најнепосакувани машки у диското, нема везе дали се убави , паметни и сите оние бабини деветини што ни ги кажувале мајките),  ги има и спортистите (најчесто не пијат и им се приспива од помислата за диско),  научниците (единствен начин да го шармираш е да научиш историја и да му редиш години и владетели дур он лежерно си ја пие пијачката) има и швалери (ги пуштила девојката да искочат и скокаат ко прле пред магаре на се шо има поголем граден кош, а притоа не оној на девојка му) има и верни  (е тие ретко  искачаат) има и лабави (најчесто се у женско друштво и не гледаат лево десно) има и тепачи (не се препорачливи за правење муабет освен ако не сакаш кантер да си играш цела вечер) , пијандурчиња( ги нареков пијандурчиња пошо пијаница многу екстремно звучи, они у принцип не те приметуваат многу многу , единствено време за муабет ти е паузата меѓу пијачки (во просек 60 секунди),  полагачи (искочил сред сесија и, ти сигурно не си му приоритет), итн. итн..Ги има многу ,а меѓу нив сигурно има и некое твое моделче.

Епа за да не си го пропуштиш моделчето иди и прави си тебе што душа ти сака пошо ако треба да им го правиме нивниот мерак ќе треба да се шетаме у подвезици и да се разбираме у фудбал а притоа да бидеме паметни, убави, културни, добри, амбициозни, добри во кревет, мирни,  забавни  бла бла бла….

 

П.С. Кој ќе се пронајде у ова нека размисли два пати а кој не STAY COOL!

 

 

Самопреглед на тестиси

Многу, многу почесто се зборува насекаде за самопреглед на градите кај девојките, како еден од начините за рано октривање на ракот на градите. Еквивалент на таа навика кај жените е самопрегледот на тестисите кај мажите.

Со самопрегледот на тестисите може да се заблежат некои промени на тестисите кои што евентулано би можеле да бидат патогени т.е. да се работи за некви канцерогени промени. Поради тоа важно е секој маж во репродуктивниот период ова да го прави еднаш месечно. А зашто е тоа важно, затоа што најголемиот број на случаи на рак на тестисите се јавува на возраст од 15 до 35 години. И со ваков самопреглед туморто на тестисот може рано да се открие.

И како всушност се прави самопрегледот. Се разбира не ви треба никакви посебни средства,  инструменти или слично. Едноставно заземете удобна позиција, застанете пред огледало. Она што треба да го направите да го земете едниот тестис со двете раце и со показалците , благо со нежни движења да поминете по површината на тестисот. Се разбира да не се притиска премногу за да не биде болно. Иста процедура повторете ја и со другиот тестис. Со текот на времето, колку почесто го правите тоа ќе биде полесно. Како невообичаени промени на тестисот кои што можат да се јават се одредени тврди чворчиња, кои што доколку ги заблежите веднаш мора да појдете на лекар, каде што ќе се направат дополнителни испитувања.

Исто така она што треба да го знаете и е сосема вообичаено дека големината на двата тестиси се различни и често едниот лешжи подоле во однос на другиот во скротумот.

Ако имате било какви прашања пишете ни на contact@sakamdaznam.org.mk

ПЕТИЦИЈА – Имаш право на сексуално образование, барај сексуално образование

Оваа петиција можеш да ја поддржиш со индивидуално потпишување на следниов линкhttp://0.mk/peticija

Доколу пак петицијаta сакаte да ја поддржите во име на организацја, податоците за организацијата и контакт лицете најдоцна до 27-ми септември испратете ги на seksualnoobrazovanie@hera.org.mk

Реакција на прилогот ’Татко му на Рики Мартин: горд на геј синот’, емисија Backstage

Предмет: Реакција на прилогот ’Татко му на Рики Мартин: горд на геј синот’, емисија Backstage ( )

До: Упредничкиот тим на емисијата Backstage и остантите медиуми во Р.М

 

Почитувани,

Коалицијата Сексуални и здравствени права на маргинализираните заедници најостро реагира и го осудува прилогот на Backstage, објавен и на нивната веб страна, а со наслов ’Татко му на Рики Мартин: Горд на геј синот’, потпишан од Снеже Велков. Имено, Коалицијата смета дека погоренаведениот текст претставува уште еден од серијата новинарски текстови и прилози кои учествуваат во креирањето и одржувањето на дискриминаторската и хомофобичната атмосфера, зацврстувањето на хетеронормативната матрица и популизмот, како и подривањето на плуралниот и демократски простор  во Република Македонија.

Под маската на забавен говор, кој има за цел да ја развесели и насмее македонската публика, сметаме дека прилогот е загрижувачки од неколку аспекти. Креирањето на хумористичниот и забавен тон на прилогот е овозможен со посредство на манипулацијата на најзакоравените стеротипи и патологизирачки репрезентации на хомосексуалците, како во традиционалните психијатриски, така и во популарните, односно народните дискурси.

Термините ’обратен’ и ’вози во риквец’, употребени со сексуална конотација, се само едни од патологизарачките и деградирачките термини со кои ненормативните сексуални идентитети и практики во македонскиот контекст се конструираат и исклучуваат од доменот на секојдневието и матрицата на она што претставува нормално, исправно и човечки легитимно однесување и изразување на љубовта и сопствената сексуалност. Стигматизирачкиот, подбивниот и девалвирачкиот потсмев и иронија кои во себе ги носи употребата на овие термини кога се именуваат нехетеросексуалците, може да бидат забавни и хумористични единствено доколку се земе предвид дека истите мобилизираат цела историја на опресија, насилство и исклучување, односно, историја на политика на посмевање и деградирање и  генерален негативен став кон нехетеросексуалците.  Во тој контекст се поставува прашањето зошто новинарката не одлучила да се подзабавува и поднасмее на сметка на хомофобичните реакции на јавноста по однос сексуалноста на Рики Мартин?

Во овој контекст загрижувачки е и принципот на забава и хумор во пристап кон прашањата кои длабоко се вкорените во социјалната нееднаквост, неправда и насилство. Како што не учеше Адорно, овој пристап на мас продукциите и културните индустрии единственото што го прави е што ги оневозможува нашите капацитети за критичко промислување и афективно реагирање на политичките и социјалните неправди, а во името на разонодата и диктираната насмевка. Конечно, загрижувачки е дека овој прилог се наоѓа на една од најгледаните телевизии во Македонија, со што далекусежноста на последиците не може ни од далеку да се предвиди.

 

Посебно застрашувачки е последниот исказ од прилогот: ’Море ќотек за тебе Мартине’, кој доаѓа како своевидна реплика и неодобрување дури и на реакцијата на неговиот родител која би требало да биде пример за сите родители во Македонија. Овој исказ изнудува единствено две интерпретации. Или авторката на прилогот сака да ни укаже каков треба да биде односот кон и нормализирањето на хомосексуалците (Ќотекот е излезен од рајот?, Газот и носот не се за чест?, Седи мадро да не биде модро?) или сака да ни го соголи пред очи, и притоа самата подривајќи се, механизмот на дисциплинирање, нормализација и фабрикување на сексуалноста на децата уште од мали во рамки на семејството (со што ни подврдува дека приватното е политичко) како насилна стратегија на исклучување, поништување и казнување на серија други можности на сакање и практикување на љубов  и сексуалност.

 

Имајќи предви дека медиумите несомнено денес се главните креатори на јавното мислење и основниот извор на информации, ние сметаме дека да се почне со промена на јазикот и општеството денес значи да се почне со таа промена токму во медиумите. Не мислиме притоа на продуцирање демократски говори единствено во името на апстрактната демократија, а без притоа да се менува и политичкото и општественото постоење на  мислата, уверувањата и ставовите. Да се говори коректно значи да се мисли коректно. Единствено низ таквото еднинство јазикот има смисла, а нашето постоење се стекнува со димензијата на човечност и етичност. Да се говори демократски значи и да се дејствува демократски, да се живее и создава демократски, да се креира недискриминаторско општество кое подеднакво го вреднува животот на секое човечко суштество и кое обезбедува простор и услови за реализација на секоја индивидуа.

 

Врз основа погоренаведеното, Коалицијата бара тимот на емисијата и водителката да им се извинат јавно на сите нехетросексуалци и демократски граѓани на оваа држава, а со тоа и да застанат зад одбраната на отворено, плурално и демократско општество и во борбата против дискриминацијата и говорот на омраза. 

 

Коалиција за заштита и промоција на здравствените и сексуалните права на маргинализираните заедници. 

ДА СЕ ОСЛОБОДИМЕ ОД ПРЕДРАСУДИТЕ – НИЕ НЕ СМЕ ЧУМА, исповед: живеење со сида (2)

Имињата на личностите се изменети поради почитување на правото на дискреција.

Дијагнозата ја примив без посебни чувства, резигнација или очај. Имајќи го в предвид мојот тогашен активен сексуален живот и моето познавање на ризиците и начините на пренесување, не можам да речам дека за мене тоа беше некое посебно изненадување или шок. Го прифатив, што се вели на нозе. Што е тука е, животот продолжува понатаму, но за жал со значајно намалено темпо, многу помала животна енергија и секако многу поголемо чувство на одговорност кон потенцијалните партнери. Впрочем секој носи одговорност за своите животни постапки, вели 39-годишниот Бојан од Скопје.

За ХИВ-статусот, дознал пред пет години, во тек на рутинско  тестирање.

- Претпоставувам дека сум се заразил преку практицирање незаштитен сексуален однос. Партнерите на кои се сомневав беа известени, тестирани и се покажаа негативни. Останува опцијата „секс за една ноќ“ при патување во странство, вели тој.

 

ГО ПОШТЕДИВ СЕМЕЈСТВОТО ОД ВИСТИНАТА

Откако почнал со антиретровирусна терапија, Бојан вели дека нема почувствувано подобрување на состојбата.

- Засега немам некои позначајни здравствени проблеми, што не значи дека нема да ги имам во иднина. Лековите едноставно ме одржуват во живот и благодарен сум на тоа што ги има, какви-такви. Освен неопходната терапија, пијам витамин Ц и Б-комплекс. Кога бев во подобра финансиска ситуација, користев и алги и некои други алтернативни медицински препарати, но денес во услови на оваа економска криза, тоа веќе не можам да си го дозволам, вели тој.

За неговиот статус ХИВ-позитивен, знааат само неговите најблиски пријатели.

- Оние кои се запознаени со мојата состојба, сосема ме прифаќаат. Членовите на семејството ги поштедив, не затоа што не би ме прифатиле, туку најмногу поради фактот што се во поодминати години и мојот ХИВ статус би можел да им влијае како дополнителна и беспотребна грижа, вели Бојан.

 

БАРАМ ИСКЛУЧИВО СЕРО-ПОЗИТИВНИ ПАРТНЕРИ

Освен преку незаштитен сексуален однос (анален, вагинален и орален), ХИВ-вирусот се пренесува и по крвен пат, со користење на нестерилни, веќе употребувани игли, шприцеви, скалпели и други инструменти кои доаѓаат во контакт со крвта. Исто така, ХИВ-позитивна мајка може да ја пренесе инфекцијата на своето новороденче. 

- Секојдневото комуницирање, поздравување, дружење, користење на исти чаши, прибор за јадење, гардероба, пливање во базен, тоалетни шолји, гушкање како и бакнување не се начин на пренесување на инфекцијата, вели д-р Милена Стевановиќ, инфектолог на Клиниката за инфективни болести и фебрилни состојби.

Во однос на начинот на кој ги заштитува другите луѓе од пренесување на вирусот, Бојан вели дека бара исклучиво серо-позитивни партнери, во земјава или странство, а со останатите користи кондом.

- И научно, и практично е докажано дека доколку немате други полово преносливи инфекции, примате редовна терапија и имате многу ниско ниво на ХИВ вирусот во крвта, не претставувате опасност за потенцијалните партнери и во случај кога би имале незаштитен сексуален однос. Ризик во најголем број случаи го сноси партнерот, кој прифаќа таков тип однос, вели тој.

Кога станува збор за сексуалните односи, треба да ни биде јасно дека грижата за сопственото здравје е лична одговорност на секого.

- Во еден однос помеѓу ХИВ-позитивно и ХИВ-негативно лице, одговорноста за користење на кондом ја делат и двете страни. Можеби ќе звучи чудно, но токму ХИВ-позитивните се наоѓаат во посериозен ризик поради можноста од коинфекција со други причинители на заразни болести, како и од реинфекција со друг поттип на ХИВ, што може сериозно да го наруши здравјето и да го отежни лекувањето, вели Александар, кој е координатор на групата за поддршка и самопомош на лицата со ХИВ „Заедно посилни“, во рамки на невладината организација ХЕРА.

 

ГОЛЕМА УЛОГА ВО ЗАПИРАЊЕ НА ШИРЕЊЕТО НА ВИРУСОТ

Од друга страна, самите ХИВ-позитивни луѓе што го откриле својот статус, имаат голема улога во запирање на натамошното ширење на вирусот.

- Тие најчесто стануваат посвесни и поодговорни во односот кон другите. Антиретровирусната терапија, воедно е еден од најделотворните чинители за превенција на ширењето на инфекцијата. Имено, со сузбивање на вирусот до минимални количества во крвта, драстично се намалува можноста за инфицирање на друго лице, дури и во случај на невнимание или незгода, објаснува Александар.

 

НЕОБРАЗОВАНА ЈАВНОСТ, ПОЛНА СО ПРЕДРАСУДИ

Во нашата средина, луѓето што живеат со овој проблем се речиси целосно отсутни од јавноста, поради постоечките предрасуди.

- Во услови на социјална средина полна со предрасуди и крајно необразована јавност, разбирлив е фактот што болните не се одлучуваат јавно да проговорат за својот ХИВ-статус, вели Бојан.

Важно е да се има соодветен став кон ХИВ: тоа е заболување кое од една страна е доволно сериозен ризик за здравјето и квалитетот на животот, па затоа секој треба да се заштити себеси, што значи правилна употреба на кондом при сексуалните односи, како и употреба на чиста опрема доколку некој инјектира дрога.

- Но, од друга страна, со пронаоѓањето нови опции во третманот на ХИВ, ова заболување денес сè повеќе се смета за хронична состојба со која може да се живее долг и квалитетен живот, да се работи, да се спортува, да се формира семејство и да се имаат деца. И најважно, социјалните контакти со лицата носители на ХИВ не претставуваат никаква опасност од инфицирање со вирусот. Време е и во нашава средина да се ослободиме од овој страв, како и од поимањето на оваа болест како некаква “чума”, додава Александар.

 

ОД ХИВ ДО СИДА ЗА 7 ДО 10 ГОДИНИ 

Според светските статистики, потребни се од 7 до 10 години од инфекцијата со ХИВ-вирус, да се помине во стадиумот наречен СИДА. Секако дека болеста може да се развие и по една или четри години од инфекцијата, бидејќи тоа е индивидуално, вели д-р Стевановиќ.

Сепак, кај најголемиот број ХИВ-позитивни лица, дури и кога сè уште не постојат симптоми на болест, ХИВ вирусот постојано делува и постепено или брзо го предизвикува опаѓањето на клетките на одбранбениот систем.

- За среќа, во средините каде што е достапна терапијата, фазата СИДА е сè поретко присутна. Дури и кога некој ќе почне со терапија откако веќе развил симптоми на СИДА, здравствената состојба се подобрува, а имунитетот може да се врати во некои нормални или барем задоволителни граници. Според тоа, сметам дека таа строга поделба на ХИВ-позитивни лица и лица со СИДА има значење пред сè за лекарите, како и во медицинските протоколи. Нам како на пациенти ни е важно како се чувствуваме, а во поглед на одржувањето на една добра општа здравствена состојба, анти-ХИВ терапијата е незаменлива, вели Александар.

ПОМОШ ЗА ХИВ-ЛИЦАТА

Медицинска помош и совет, лицата со ХИВ може да побараат на Клиниката за инфективни болести, како и во сите центри каде што се врши доброволно и доверливо тестирање. Во Скопје, такви се на пример Младинските центри на улица “Водњанска”, како и во населбата Шуто Оризари. Преку советувалиштето на Клиниката или преку невладината организација ХЕРА, може да стапат во контакт со групата “Заедно посилни“, да се приклучат во неа или да им биде препорачано лице кое живее со вирусот и со него да контактираат индивидуално. Сакам да нагласам дека сите членови на групата “Заедно посилни“, како и споменатите центри за советување најодговорно се придржуваат до највисок принцип на дискреција и доверливост, вели Александар.

ДОЖИВОТНО ЛЕКУВАЊЕ

Пациентите со ХИВ инфекција се лекуваат со антиретровирусна терапија. Ова се лекови кои имаат за цел да го спречат размножувањето на вирусот. Како последица на тоа, имуните клетки, кои всушност вирусот ги напаѓа, треба да останат здрави и функционални. Овие лекови не можат да го отстранат комплетно вирусот од крвта на пациентите, па токму затоа и лекувањето на пациентите е доживотно. Терапијата се отпочнува и ординира според прецизни протоколи за лекување на ХИВ инфекција, вели д-р Стевановиќ.

Ткестот е објавен во изданието 24 часа здравје.