On the right of choice or how the question – When are you going to have children ? – started to be offensive to me

On the right of choice or how the question – When are you going to have children ? – started to be offensive to me.

I am 28 years of age. Two years ago I obtained my MA in Acting. I am employed. I have regular, sound monthly wages. I have health and social insurance. I have a home of my own. And I have no intention of having children in the next 7-8 years. And no, I do no feel at all that I am a bad person because of this.

I adore children. I admire their courage, their fantasy, their honesty. I like spending time with children, talking to them, playing with them. I know how to change dippers, I am also able to feed them and put them to bed. Thus, should you need to, feel free to leave your child in my care. In less than two months my best friend will become a father for the first time; I cannot wait for this baby to be born. I cannot wait! There it is, I love children, I love them a lot, but for now I love someone else’s children. But for the time being do not want children of my own.

This does not make me a bad person. This attitude of mine does not make me ultra-liberal, neither does it make me a bitch nor a traitor to my nation. Therefore, nobody has the right to insult me or judge me. Concerning this question, no one has the right to pick and poke in my head, in my heart or in my panties. Because this is my personal decision .

Sex is a unique, an incredibly exciting, and a releasing thing. It is a complete liberation of rationality, an intensive existence in a moment and a space in which reality does not reach. Which would mean liberty. But… I agree that spontaneity is important and contributes to quality, still I would gladly trade some spontaneity for good results at my Pap test. Thought it is undoubtedly romantic when your boyfriend surprises you by giving you daisies, but there is nothing romantic about him surprising you by giving you HPV. On the contrary it is remarkably unpleasant. It is great to lay in embrace and to think up names of for your baby, but it is not great to have to give up all your dreams and life plans in one instant, just because you have had and unplanned pregnancy that you could not have prevented because you could not afford protection or because the Law on Pregnancy Termination does not allow you to have an abortion.

The decision to have or not to have a child is a deeply intimate decision. This is why when at the beginning of this summer the draft bill on changes of the Law on Pregnancy Termination was announced I felt personally, intimately affected. I was frightened. I felt physically threatened. My body was threatened. Somebody had been bold enough to take my body and profit with it. To use it as support for their cro-magnon believes about family, the role of women, the preservation of the nation and similar poppycock. For the fulfillment of their political agendas intended to defocus attention form the existential problems that are faced everyday by the majority of people in this country, like – Will we have what to eat for dinner tomorrow? How will I buy boots for my child this winter? What will I pay the bills with?

With the passing of this bill…let me remind you that 23 women MPs voted aye … that is 23 women half of which I am certain have at least one daughter or grand-daughter..with the passing of that bill the social, health and general position of the women is terrifyingly jeopardized.

So far we have been flabbergasted with data about the consequences of merciless laws and customs because of which wo

men do not have a chance to get educated, are on daily bases exposed to constant home violence, have no access to prenatal and postnatal health care, are forcefully sterilized, have no right to decide for themselves when and whom they will marry but are forced to get married when they turn ten, to men 3-4 times older than them, have highly risky pregnancies because their young bodies are not yet ready to carry a baby, live in environments in which newly-born girls are taken form their mothers and are killed. Yes, these are the scary examples in which the law rules not taking in account women’s rights.

Still, the law that governs in one province in Burma, which bans women of a certain Muslim ethnic group to have more than two children and the new Law on Pregnancy Termination in the Republic of Macedonia are essentially very similar. Both laws are results of demographic policies. Both laws do to aim towards the improvement of access of women towards better health care, nor do they contribute to the access to contraceptives. And above all else, both laws do not take in consideration  women’s human rights.  Both laws force and discriminate. In both cases the law decides not the woman. Yet practice shows that there isn’t a good healthcare initiative that is not supported on human rights.

The focus of family planning programmes should not be turned towards realizing numbers, but towards the quality and the availability of services. Let us be honest, forming committees that bring decisions, which will affect a girl’s entire life, withing three days is not care for women’s health. If the governing structures continue to ignore the evident infraction of human right the result is going to be counterproductive, whilst the most affected groups, women and girls, will end up without the basic right to free choice.hat governs in one province in Burma, which bans women of a certain Muslim ethnic group to have more than two children and the new Law on Pregnancy Termination in the Republic of Macedonia are essentially very similar. Both laws are results of demographic policies. Both laws do to aim towards the improvement of access of women towards better health care, nor do they contribute to the access to contraceptives. And above all else, both laws do not take in consideration women’s human rights. Both laws force and discriminate. In both cases the law decides not the woman. Yet practice shows that there isn’t a good healthcare initiative that is not supported on human rights.

This same government that has such a view of the role of women and family planing, and which proposes and passes such a middle-age law, creates strategies in which expenses for contraceptives shall be covered by the national healthcare insurance. I must admit this makes me very mistrustful. In particular because numbers tell us that not much is done in the field. Which indicates that the state does not fulfill the obligations, which it has taken up with its own strategic documents. In public all the trumpets are proclaiming that it is our obligation to provide the nation with offspring, and that children are our greatest wealth… I fear that one day the abortion will be made illegal. Today the price for contraceptives is one of the basic reasons for their low usage amongst girls. As things are going I am afraid that one day it will not be possible for them to be bought on legal medicine market.

Ignorance, as well as attitudes of gynecologists themselves concerning contraception are beyond any doubt factors for the low confidence in modern contraception. So, instead of throwing money on shameful and insulting advertisements that stigmatize the right to choose not to become a parent under certain conditions, and pointing fingers at and accusing of murder, those who due to objective reasons have taken advantage of this right, are using in now, or might be forced to do so in future, it can be invested in educating the young on how to avoid having to have to bring this difficult decision. In encouraging the young to use contraception. In making it accessible to them. In moving form situations where boys are thinking that girls are bothersome in continually insisting to have protected sex to girls confidently using anti-baby pills without fear of growing mustache. From not being ashamed to by condoms in the supermarket to being able to, in the financial scene, afford regular purchases of oral contraceptives.

kristinaThe correct perception to contraception allows us to take care of our body, of ourselves and of those we wish to be intimate with, of those we love. The existence and availability of possibilities for our own protection and the protection of our partner makes us certain, self-confident and gives us a feeling that in a certain way we hold things in our own hands, delivering us form fear. It is only in this way that we see sex not as a threat but as an enjoyment. The availability of modern contraceptives to the young in Macedonia, today, does not only shield them form unwanted pregnancy but also from the newly-passed law. It allows them to plan. To be able to enjoy, to be able to spend a few years abroad, to travel and to be carefree. To be young. To become parents when they really feel ready for it and when their desire and need to do it are so strong that they are prepared to realize them. Not to do it because there was no other way out, because they have been forced, or because they owe it to their nation.

The availability of modern contraception for the young is the availability of choice. It is a possibility to practice the right to choose; which is a basic human right.

The speech from the Youth Conference on Modern Contraception held on 26th September, the Macedonian text was published on okno.mk

Kristina Lelovac, Tiiiiit! Inc.

Национални инвестиции за подобро сексуално и репродуктивно здравје

Првата работа на која помислуваат поголемиот број на луѓе кога ќе се каже зборот „невладина организација“ е „меѓународна пералница за пари во која сите имаат огромни плати“. Можеби го велат тоа, знаејќи дека во Република Македонија, долго време беа регистрирани повеќе од 11.000 НВО, а во реалноста функционираа околу 1.000. Но, со промената на легислативата за граѓанските организации и фондации, се филтрираше процесот на функционирање на самите организации, за понатака, а верувам дека времето ќе го направи своето, ќе продолжат да функционираат оние организации кои со својата посветеност и транспарентно работење го заслужуваат приматот да бидат наречени „граѓански организации“. Самото функционирање на организациите зависи и од нивното финансирање, кое во текот на годиниве што изминаа, беше во главно од странски директни или индиректни донации. Самата држава, вклучувајќи ги и најголемиот број на деловни субјекти кои функционираат во неа, сè уште немаат развиено чувство дека граѓанските организации се дел од општеството и дека треба поконкретно да го поддржат процесот на нивно функционирање. Средствата кои се одвојуваат од Буџетот на Република Македонија за подобрување на сексуалното и репродуктивното здравје, во споредба со средствата кои ги добива Република Македонија од странските донации, се на многу ниско ниво. За илустрација во 2012 година, преку Програмата за активна здравствена заштита на мајките и децата се издвојуваат средства во висина од 10 милиони денари, преку Превентивната програма за заштита на населението од ХИВ/СИДА се планирани околу 6 милиони денари, а донацијата на Глобалниот Фонд за ХИВ/СИДА, Туберкулоза и Маларија за периодот 2012-2016 изнесува 6.421.275,00 евра.

Милош Стојановиќ

Административно-финансиски директор

Пет факти:
1. Во македонското општество сè уште постојат предрасуди кон улогата, работата и финанси- рањето на граѓанските организации
2. Секоја година, од Буџетот на Република Македонија се одвојуваат средства за финансирање на невладините организации, а истиот за 2012 година изнесува 15.000.000,00 денари
3. Голем дел од правните субјекти во Република Македонија не се свесни дека со финансирање на невладиниот сектор можат да се здобија со огромни даночни ослободувања
4. Во 11 годишното постоење на ХЕРА, учеството на средства од Буџетот на Република Македо- нија не надминало повеќе од 3% во целокупниот годишен буџет на организацијата
5. Градот Скопје е најконстантен поддржувач на проектите кои ги имплементира ХЕРА, иако проектите се од мал размер.


Овој текст е дел од публикацијата по повод шеесет години од формирањето на Меѓународната федерација за планирано родителство.

60 години Меѓународна федерација за планирано родителство

Драги наши членови, пријатели и соработници,

Годинава се навршуваат шеесет години од формирањето наМеѓународната федерација за планирано родителство (МФПР). Организацијата беше формирана во1952 година во Бомбај (Мумбај) со цел остварување на репродуктивните права на жените. Денес, организацијата брои 172 земји членки во кои се воспоставени околу 65 000 клиники. Со проценетите 85 милиони услуги на годишно ниво, МФПР остварува сериозен придонес кон подобрување на сексуалното и репродуктивното здравје низ целиот свет. Своите услуги и залагања ги заснова врз убедувањето дека сите луѓе, без разлика на различните обележја и социјалната позиција, имаат право на здрав и задоволувачки сексуален и репродуктивен живот и дека, при остварување на тоа право, можат самостојно да донесуваат одлуки. Х.Е.Р.А. како полноправна членка на МФПР, водејќи се од ова начело во земјава работи веќе дванаесет години и годишно остварува околу 35 000, доверливи и бесплатни, услуги за сексуално и репродуктивно здравје. Со многу чекори напред, некогаш со исто толку, повторно, назад, соработувавме и соработуваме со неколку различни администрации избрани од граѓаните на Македонија. При тоа, мораме да ги поздравиме  оние кои, знаеја или сè уште знаат, да ја стават настрана својата политичка промоција, партиската идеологија и да ги препознаат сериозниот долгорочен пристап заснован на научни сознанија и да ја видат вистинската придобивка за граѓаните, не само во работата на ХЕРА, туку воопшто во граѓанскиот сектор којшто помага во унапреду- вање на кој било сегмент на сексуалното и репродуктивното и сексуалните права во Mакедонија. За да ја одбележиме годишнината на Федерацијата решивме да ја издадеме оваа публикација која има за цел да ја информира јавноста за важноста и поврзаноста на различните аспекти на сексуалното и репродуктивното здравје и сексуални права во општествениот живот. Добро е што последнава деценија оваа тема почна да добива една поголема видливост и да биде дел од секојдневниот дискурс, но од друга страна, се наметнаа анахронични тенденции за ограничување на правото на избор.

Затоа решивме да ги поканиме оние кои секојдневно работат на остварување на нашата мисија и да го кажат своето мислење. Жените и мажите кои работат во ХЕРА се обидоа, низ своите текстови, преку своите лични согледувања, да ги истакнат проблемите со кои се соочуваат секојдневно и кои стојат како пречки за остварување на правата на граѓаните, кога сексуалното и репродуктивното здравје е во прашање. Начинот на нивното обраќање е воочлив. Краток есеистички израз и пет факти од областа која е обработена. Нивната посветеност и нивното искуство се најобјективната референца. Проследете ги овие текстови со внимание и оставете ги вашите убедувања и идеологии на страна. Бидејќи ова е почеток на  eден дијалог. Се работи за социјалната правда и подобар живот за сите нас.

Д-р Милена Стевановиќ, Претседател


Обединувачката нишка на концептот сексуално и репродуктивно здравје

Секој ќе рече дека здравјето и достоинството на луѓето не познава компромиси. Но кога зборуваме за сексуалното и репродуктивното здравје нештата стануваат поинакви, тие кои се најгласни со овој став, најчесто, бараат компромиси. Ако споменеме абортус, контрацепција, ХИВ/СИДА, жени, адолесценти, ЛГБТ лица, се потсетуваме на децениската битка против социјалната, политичката и културолошката неправда којашто стои на патот на придобивките од здравјето, сексуалноста и различноста на луѓето. Секојдневни се предизвиците против табуата, предрасудите, стигматизацијата и дискриминицијата насочени кон луѓе кои единтвено сакаат да ги уживаат своите права на здрави сексуални битија.
Концептот на сексуално и репродуктивно здравје не познава само физичко здравје, односно отсуство на болести туку и ментална и социјал на благосостојба, при што луѓето се ослободени од осуда и насилство и можат слободно да ја живеат и слават својата сексуалност.
Човековите права и сексуалното и репродуктивното здравје се взаемно поврзани. Во услови во кои правото за абортус е скратено, една жена која сака да ја прекине бременоста не може да очекува дека нејзиното здравје ќе остане сочувано. Геј маж нема да биде слободен да го живее својот родов идентитет во целост за да не ја изгуби својата работа, доколку правото за сексуал- на ориентација не му е заштитено. Младите нема да знаат како да го заштитат своето здравје од сексуално преносливи инфекции и неса кана бременост ако во училиштата не се предавасексуално образование и им се ограничува правото до информации. Паровите, во кои ед ниот од партнерите или двајцата се со ХИВ, нема да можат да остварат свое потомство ако лекарите не знаат или го негираат правото за планирање на родителството. Жените нема да бидат рамноправни со мажите ако се ограничи пристапот до контрацепција, други лекови и воопшто, им се ограничува правото до здравствените услуги.

Сексуалното и репродуктивно здравје е јавноздравствена придобивка, а почитувањето и признавањето на индивидуалните слободи и права нејзин основен темел. Ние во ХЕРА од тука почнавме и во тој правец продолжуваме.

Бојан Јовановски – Извршен директор на Х.Е.Р.А.






Пет факти


1. Во 1994 година на Меѓународната Конференција за Популација и Развој, е донесена „Програма за акција“, што е прв меѓунаро ден политички документ којшто го дефинира репродуктивното здравје и права како и обврските на владите за сексуалното и репродуктивното здравје

2. Во 2001 година Владите од земјите членки на Обединетите нации ја донесуваат Политичката Декларација за ХИВ/СИДА кој поставува низа на национални цели и глобални акции во борба против епидемијата

3. Во 2002 година, за време на меѓународен консултативен состанок за сексуално здравје организиран од страна на Светската Здравствена Организација, е направена техничка дефиниција за сексуалните права, во која се дефинира и правото на избор на партнерот

4. Во 2006 година „Универзални от пристап до репродуктивно здравје“ станува дел од 8-те „Милениумски развојни цели “ донесени од страна на Обединетите Нации во 2000 година

5. Владата на Македонија во 2001 ја усвојува првата национална стратегија за ХИВ/СИДА, а 10 години подоцна и Националната Стратегија за сексуално и репродуктивно здравје (2011).

Овој текст е дел од публикацијата по повод шеесет години од формирањето на Меѓународната федерација за планирано родителство.

„Мој избор, моја одлука„

Х.Е.Р.А. ќе ја започне кампањата „Мој избор, моја одлука“. Оваа кампања има за цел да ја зголеми информираноста и свесноста помеѓу младите луѓе во врска со користењето на оралната хормонска контрацепција. Во Република Македонија само 5,6% од студентите користат контрацепција, а за 25% од нив прекинувањето на сексуалниот однос е главен начин на заштита од несакана бременост. Малиот процент на користење на орална контрацепција помеѓу младите е резултат на немањето на пристап до целосни и релевантни информации за орална хормонска контрацепција, односно непостоењето на сеопфатно сексуално образование во нашите училишта. Исто така и оние информации кои се достапни во учебниците се неточни или непотполни, на пример во нив прекинувањето на сексуалниот однос се промовира како метод на контрацепција. Спротивно на Светската здравствена организација во учебниците стои дека оралната контрацецпија „не се препорачува затоа што може да предизвика несакани и трајни последици“. Дополнителна бариера за младите преставува и високата цената на контрацепцијата, односно таа се уште не е покриена од страна на Фондот за здравствено осигурување (не е на позитивна листа).

Поради тоа, во Македонија стапката на тинејџерска бременост е неколкупати поголема од земјите во Европа.

Оваа кампања ќе се спроведува во четири града во Македонија, Битола, Штип, Тетово и Скопје. Преку различни форми на неформално учење, форум театар, проекција на филм, дискусии и трибини со гинеколози, за време на отворените еднодневни младински настани, ќе се пренесуваат најважните информации поврзани со оралната хормонска контрацепција.

Првиот настан, со кој што ќе започне оваа кампања ќе се одржи во Битола на 6-ти мај (недела) во Младинскиот културен центар, со почеток во 14 часот.

За организирањето на настаните во другите градови дополнително ќе ве информираме.

Оваа кампања е поддржана од Европското здружение за контрацепција и репродуктивно здравје.  

Министерот наспроти националната стратегија и препораките на ЦЕДАВ

Во „ Националната стратегија за сексуалното и репродуктивното здравје во Република Македонија (2010-2020)“ е планирана интервенција „вклучување на контрацептивните средства на позитивната листа на лекови“ со цел „да се зголеми пристапот до квалитетни услуги за планирањето на семејството и за изборот на современи контрацептивни методи за сите оние што сакаат да гикористат“. Иако еден од индикаторите во стратегијата е „позитивната листа на лекови е проширена со најмалку 3 различни типови на контрацептивни средства“, министерот за здравство јавно изјавува дека нема да има орални контрацептиви на позитивната листа.

Коалицијата предупредува дека изјавите на министерот се косат, не само со обврските преземени со стратегијата, туку и со препораката на Комитетот на ЦЕДАВ, за програми и политики што ќе им овозможат на жените ефективен пристап до средства и до услуги за контрацепција. Имајќи предвид дека стапката на тинејџерска бременост во Македонија е
неколку пати поголема од онаа во земјите во Европа, Коалицијата се придружува на барањето на Х.Е.Р.А. што побргу да се имплементира „Националната стратегија за сексуалното и репродуктивното здравје во Република Македонија (2010-2020)“, со којашто е предвидено обезбедување на достапна модерна контрацепција и воведување на сексуално образование што ќе вклучува наставни содржини за модерните средства за контрацепциј.

За прашањето на контрацепцијата, но и за многу други, неотварање на центри за зависнотс, хомофобични учебници, владината кампања за абортус и многу други може да прочитате во „Извештајот за сексуалните и здравствените права на маргинализираните заедници“  издаден од Коалиција “Сексуални и здравствени права на маргинализираните заедници“.

ПЕТИЦИЈА – Имаш право на сексуално образование, барај сексуално образование

Оваа петиција можеш да ја поддржиш со индивидуално потпишување на следниов линкhttp://0.mk/peticija

Доколу пак петицијаta сакаte да ја поддржите во име на организацја, податоците за организацијата и контакт лицете најдоцна до 27-ми септември испратете ги на seksualnoobrazovanie@hera.org.mk

Орална хормонска контрацепција?